De kroon op ons werk

Door Wilfred Kniese


Minister Bruins heeft de spanning er tot het laatste moment ingehouden maar wel zijn woord gestand gedaan, wat minister Schippers tot twee keer toe niet deed. Vlak voor het zomerreces heeft hij de concept-AMvB taakherschikking naar beide Kamers gestuurd met het vriendelijke verzoek er geen aandacht aan te willen schenken. En dat is de bekroning van ons werk. Enige verklaring is op zijn plaats, temeer daar deze Dentz zich speciaal tot de studenten richt die vol verwachting hun gouden toekomst tegemoet gaan. Een kijkje achter de schermen van de politiek kan die toekomst in perspectief plaatsen door schijn van illusie te scheiden. De ANT is mordicus tegen taakherschikking. Voor de vorm althans, want in feite is taakherschikking ons geheime wapen om op termijn vrije tarieven af te dwingen. De overheid heeft een zeer lange adem. Het huidige beleid stamt immers al uit 2000. Ambtenaren komen en ambtenaren gaan, maar het beleid blijft altijd bestaan. Dat is in feite ook het probleem van de tandartsen. Zij gedragen zich als beursgenoteerde ondernemingen en kijken alleen maar naar de kwartaalcijfers. Met zo’n kortetermijnblik leg je het altijd af tegen de lange adem van Den Haag. Maar daarom wordt men lid van de ANT, die strategisch met ze mee denkt en een nog veel langere adem heeft dan de overheid. De ANT is immers al in 1995 opgericht en heeft sindsdien focus gehouden op dat ene hoofddoel: vrije tarieven in de mondzorg. En dat vereist taakherschikking. Het aantal tandartsen moet drastisch omlaag, zodat de overheid gedwongen zal zijn om via marktwerking vraag en aanbod weer in evenwicht te brengen. In 1995 is daarvoor een duivels plan uitgedacht dat vanaf 2000 door de overheid in ondersteunend beleid is omgezet.

In 2000 heeft de ANT achter de schermen meegeschreven aan het rapport Lapré en in 2006 heeft onze lobby bereikt dat het streefgetal voor tandartsen in het rapport Linschoten onder de 5.000 kwam te liggen. Kleine concessie was wel dat we ze mondartsen moesten gaan noemen, een affront. Maar alles heeft zijn prijs. En om de schijn op te houden dat het allemaal serieus was, kregen de mondhygiënisten als bonus het boren voor de kiezen. Toch is de weg sedertdien niet over rozen gegaan. In 2012 ging het namelijk bijna mis toen minister Schippers, zonder overleg met de ANT een experiment met vrije prijzen startte. Dat was veel te prematuur, er liepen immers nog veel te veel tandartsen rond. Met hulp van de zorgverzekeraars en een goede lobby bij de juiste Kamerleden hebben we deze geprogrammeerde mislukking snel in de kiem kunnen smoren. Een ander serieus probleem was natuurlijk de grote instroom van buitenlandse tandartsen die de strategie dreigden te ondermijnen. We hebben ingefluisterd dat een taaltoets wellicht een goed middel was om de stroom wat in te dammen. Goede ideeën vinden altijd gehoor in Den Haag. We zijn op onze wenken bediend. Er waren nog een paar hordes te nemen. De minister had gedreigd precies te gaan uitzoeken waar de verschillen in opleiding zaten. Van de röntgenexperts hadden we begrepen dat we taakherschikking dan op onze buik konden schrijven. Daar is toen de volgende mouw aan gepast. Wij hebben VWS voorgesteld om de opleidingen Mondzorgkunde een verklaring van goed gedrag te laten tekenen. Aldus is geschied en een memo aan de minister kon daarop bevestigen wat ook ambtelijk al in een eerder stadium was geconstateerd: ze kunnen het, want ze doen het al 10, pardon 12 jaar. Ook het raamplan had nog roet in het eten kunnen gooien. Stel dat de eisen zo hoog zouden worden geformuleerd dat het bij voorbaat een verloren zaak werd. We hebben ons als ANT daarom muisstil gehouden en de hogescholen in koor hun eigen curriculum laten schrijven. Dan weet je zeker dat het allemaal goedkomt. De universiteiten hebben ons spel keurig meegespeeld.

Even schrikken
Toch liep tot het laatst niet alles volgens plan. De afspraak met VWS was om de AMvB voor iedereen open te stellen. Dat was even schrikken toen bleek dat alleen vierjarigen in aanmerking kwamen. Het experiment was juist voor de lager opgeleiden bedoeld voor wie het momenteel moeilijk is het hoofd
financieel boven water te houden zonder een pasfoto-cabine in de praktijk. Stel dat het geen storm loopt voor het register (zelfs NVM-mondhygiënisten is daar bang voor) dan is het experiment zomaar afgeblazen. Onze suggestie was om een marketingbureau in te huren. En die kwamen met het briljante idee om het aantal plaatsen in het register te beperken tot 2.000 onder het motto ‘wie het eerst komt, wie het eerst maalt’. Maak het register tot iets begerenswaardigs. Om de drempel verder te verlagen kan nu voor 600 euro het certificaat röntgen worden aangeschaft na het plaatsen van de handtekening op de presentielijst (1 dag). De inschrijving zelf kost vervolgens 85 euro, maar NVM gaat aanbieden al deze kosten te verrekenen met de contributie en voor de financiering wordt subsidie aangevraagd bij VWS. Een laatste advies van de ANT was om de doelstelling van het experiment zo vaag mogelijk te houden. Onafhankelijk onderzoek garandeert dan 100 procent zekerheid dat het een daverend succes wordt. Ook dat idee is beloond. Het experiment is geslaagd als de juiste vrouw op de juiste plaats zit. En die plaats is natuurlijk het (tijdelijk) register.

Pant(ar)ei(a)
En dan het sluitstuk: Panteia. We hebben het bureau aangespoord flink te chargeren om zeker te zijn dat de minister niets met het advies zou gaan doen. We liggen dus op schema. Volgens Panteia zijn er nu al 1.500 tandartsen tekort. Aan het eind van het experiment zal dat ruim 3.000 zijn. Omdat we destijds
gevochten hebben voor een verlenging van de opleiding naar 6 jaar duurt het straks des te langer om er meer op te leiden als ze eindelijk achter ons plan komen. Dat is dus niet meer in te halen. Weer 1.500 eraf. Het moet dus mogelijk zijn het tandartsenbestand in 2030 te reduceren tot onder de 5.000. De kritische drempel voor vrije tarieven. En dan doet marktwerking de rest om het evenwicht te herstellen. Ruim 20 jaar geleden hebben wij een brug geslagen naar de politiek, nu zetten we daar de kroon op. Kroon-en brugwerk. Door de kunstmatig gecreëerde schaarste gaan de tandartsen een gouden toekomst tegemoet. En de minister is er tegen die tijd achter gekomen dat in de mondzorg alles permanent in beweging is. Pant(ar)ei(a) zoals de oude Grieken zeiden. Een beter bureau had VWS wat ons betreft niet kunnen uitkiezen.

Door Wilfred Kniese
Wilfred Kniese is ANT-bestuurslid (vice-voorzitter en penningmeester).