Eindejaarsvegen uit de pan

Door Wilfred Kniese


Een dubbeldik kerstnummer met allemaal eindejaarsvegen uit de pan. Ik heb mij er al maanden op verheugd. Maar eerst een compliment. Ik heb het VC van de KNMT oneerbiedig vergeleken met een veelkoppig monster dat de mondzorg in haar greep houdt. Dat was volkomen ten onrechte. Even terug in de tijd. Het KiMo kwam maar niet van de grond en het verlossende woord was aan de voorzitter: ‘We zijn eruit.’ Dat bleek echter letterlijk genomen te moeten worden. De wetenschappelijke verenigingen en universiteiten kregen vrij spel. Wat volgde doet denken aan de tovenaarsleerling van Faust. Met een magische formule waren immers krachten ontketend die niet meer onder controle konden worden gehouden. De nieuw opgerichte federatie interpreteerde haar vrijheid heel Bijbels: ‘Gaat uit en vermenigvuldigt uw richtlijnen.’ Dus moest een tovenaar optreden om de magische ban te doorbreken. Diezelfde tovenaar ontpopte zich even later ook als de koene mondzorgridder die de schone slaapster (het VC) wakker kuste. En toen lukte in één week wat in de drie jaren daarvoor niet mogelijk was gebleken. Sprookjes bestaan echt. Overigens een welgemeend advies aan de KNMT: als je 'verbindt' in je logo hebt staan, vergeet dan niet om een beetje water bij het cement te doen.

Het Salomonsoordeel
De Nationale ombudsman heeft een, pardon geen, oordeel geveld inzake de klacht van de ANT richting de NZa. Al lezende kreeg ik associaties met Salomon, de wijze koning die een zwaard liet aanrukken om de waarheid aan de kibbelende moeders te onttrekken. Dat verhaal heeft een dubbele bodem die maar weinig mensen kennen. De oneigenlijke moeder was namelijk nog veel sluwer dan de koning en doorzag diens tactiek. Dus wierp zij zich op de grond en smeekte de koning het kind aan de andere moeder toe te kennen, want zij was immers de oplichtster. Waarop de koning haar het kind toekende. De rest is geschiedenis. De ombudsman moet deze versie gekend hebben en gedacht: het beste oordeel is geen oordeel. Daarvoor heeft hij wel een geniale formule uit de lade getrokken: ‘De partijen zijn nu zo leuk met elkaar in gesprek geraakt, die opbloeiende idylle moet ik niet willen verstoren met een oordeel.’ Het geheel kwam op mij over als de vader die tegen zijn over de grond rollende en vechtende zoons zegt: ‘Schaam jullie, jullie moeten toch beter weten. En vooral jij, NZa, jij had de verstandigste van de twee moeten zijn.’ Nu is dat wel uit mijn hart gegrepen. Ik houd de NZa al jarenlang voor dat zij boven de partijen moet staan en zich wijs en terughoudend moet opstellen. Toen wij onlangs kennismaakten met Dr. (Marian) Kaljouw, de nieuwe voorzitter van de NZa, keek zij ons over haar brilletje beurtelings bestraffend, vermanend en geamuseerd aan, afhankelijk van het onderwerp dat wij te berde brachten. Maar ik denk dat we elkaar heel goed begrepen, ook zonder de dialoog die de ombudsman (weer) op gang heeft gebracht.

Een prikaccident
Mijn oog (en niet alleen dat) werd getroffen door een nieuwe ACTA-cursus: lokale anesthesie voor assisterenden. Enige ervaring in de mondzorg is gewenst en zwangere vrouwen zijn niet welkom. In één dag leren prikken dus. En omdat bekwaam pas echt bevoegd maakt, wordt de helft van de eendaagse cursus besteed aan het praktisch toetakelen van een fantoommodel. Het geheel wordt verlevendigd met een paar speldenprikjes die de cursisten elkaar mogen geven. Dat zit bij de prijs inbegrepen. Ter geruststelling wordt de potentiële kandidaten nog wel uitgelegd dat deze verdovingen niet pijnlijk of vervelend zullen zijn. Toen ik dat las, moest ik wel even denken aan de toekomstige slachtoffers van deze eendagsvliegen. Krijgen die hetzelfde te horen? Het afsluitend certificaat meldt vervolgens dat de bekwaam bevoegde assisterenden onder supervisie van een tandarts of kaakchirurg een lokale verdoving kunnen geven aan patiënten. Natuurlijk stemt de patiënt van tevoren schriftelijk in ten behoeve van het patiëntendossier. En de tandarts kijkt over de schouder mee of alles goed gaat. Taakdelegatie in optima forma en weer flink wat visitatiepunten, want bij- en nascholing tikt flink aan.
Ik was zelf lichtelijk verdoofd toen ik dit alles las en het drong pas langzaam tot mij door hoe diep de universiteiten in de (financiële) problemen zitten en de mondzorg in een imagocrisis. Anesthesie in een dag, de cursus Röntgenologie (Een stralend gebit in twee dagen), de vijfdaagse cursus Boren in een handomdraai... Waar is het einde van deze zoektocht naar de graal van de optimale delegatie met behoud van volwaardige tandartstarieven? Als we inderdaad collectief de mondzorg naar het graf willen dragen dan is dit de weg voorwaarts. Als u die weg ook heilloos vindt en u in de toekomst op meer van dit soort cursussen stuit dan verzoek ik u vriendelijk zich direct te wenden tot het PrikPunt. Opdat er meteen een anti-prikactie kan worden gestart.

De nieuwe Calimero’s
Vorige keer sprak ik mijn nachtegalen vermanend toe. Sindsdien is het in die hoek erg rustig gebleven. Nu moet ik hun kleine broertje een paar strenge woorden toevoegen. De tandprothetici hebben zich namelijk opgeworpen als de nieuwe Calimero’s van de mondzorg: ‘Ik is klein en zij verdienen over onze rug, en dat is niet eerlijk.’ In een vlammend pamflet waarbij J’accuse van Émile Zola verbleekt, wordt betoogd dat het roer radicaal om moet. Zorg blijkt namelijk met geld te maken te hebben en dat is politiek niet correct. En die “zij” dat zijn natuurlijk de gemene implantologen.
Als er bij de NZa vergaderd wordt met de tandprothetici staat de parkeerplaats vol met Porsches, Mercedessen en Daimlers. Dat sprokkel je niet zomaar bij elkaar met het hongerloontje dat deze beroepsgroep van de NZa normatief mag verdienen. Want dat bedrag is afgestemd op hun mbo-opleidingsniveau. Kennelijk is er dus een verdienmodel dat aan het zicht en de controle van de NZa is onttrokken. Erger nog, waarover de Nederlandse consument zand in de ogen moet worden gestrooid.
Een kleine, en speculatieve, analyse. De tandprothetici verwijten de implantologen domeindenken ter bescherming van het eigenbelang. Er zou dus meer moeten worden samengewerkt. Nu is er evenwel een groep tandprothetici die heel goed heeft begrepen dat de beste manier om het eigenbelang te dienen is... juist, u raadt het al, samenwerken met bepaalde implantologen. Daartoe wordt de behandelkamer van tijd tot tijd omgebouwd tot operatiezaal en trekken enkele implantologen als een soort middeleeuwse chirurgijn van locatie naar locatie om hun kunsten te vertonen. En het geheel wordt gelardeerd met advertenties voor gratis klappergebitten om de samenwerking extra lucratief te maken. Het motto van de tandprotheticus is immers “U edentaat, wij de raad en de daad” (en de rekening). Gratis? Niets is gratis in de zorg en kunstgebitten al helemaal niet. Zo succesvol is deze samenwerking dat de NZa een tariefkorting van negentien procent heeft moeten loslaten op de implantologietarieven. Begrijpelijk dat VWS, de zorgverzekeraars en ZI aan de noodrem moesten trekken. Want op deze manier gaan de premies in de basisverzekering nooit omlaag. En terecht dat de NVOI orde op zaken heeft gesteld. Laat de regie in de mondzorg nog maar even bij de tandartsen. Het belang daarvan is wederom aangetoond.

Da capo al finale
U kunt de column blijven herlezen tot deze volledig beklijft. En dan bent u klaar voor een knallend uiteinde van 2015 en een spetterend begin van 2016. Want u blijft geknipt en geschoren worden door taakherschikking, knellende richtlijnen, tariefskortingen en materiële controles. Totdat u zich realiseert dat u de toekomst zelf in de hand heeft door uw eigen regierol serieus te nemen. Het lidmaatschap van de ANT zou dus tot uw goede voornemens kunnen behoren. Proost!

Door Wilfred Kniese
Wilfred Kniese is ANT-bestuurslid (vice-voorzitter en penningmeester).