Het Beloofde Land

Door Wilfred Kniese


VWS werkt met één Bijbel en twee mantra's. De Bijbel is het rapport Linschoten uit 2006 waarin "team Burgersdijk" het opneemt tegen de gevestigde orde. En waarin het dogma van de taakherschikking, waarbij 62% van de taken van de tandarts naar lager opgeleid personeel kan worden overgeheveld, tot waarheid wordt verheven. En de twee mantra's zijn "kwaliteit" en "richtlijnen". Een mantra houdt het midden tussen een magische, bezwerende spreuk en een gebed. Treffender dan dat kan het beleid van VWS momenteel niet getypeerd worden. Het rapport heeft sterk Bijbelse trekken: het uitverkoren mondhygiënistenvolk wordt immers bevrijd van het knechtend juk der tandartsen en onder leiding van onze minister gevoerd naar het beloofde land waar boren, verdoven en kiekjes maken in overvloed zullen zijn.  Persoonlijk dicht ik onze minister grote talenten toe maar ik denk niet dat zij in staat is het hele Nederlandse volk te voeden met 5 broden en 2 vissen. De graanschuren in Den Haag zijn leeg en het gaat er niet meer om te nemen van de rijke tandartsen en te geven aan de arme mondhygiënisten. Het gaat gewoon om democratisch inleveren over de gehele linie. Bijna elke theoloog kan tegenwoordig uitleggen dat je de Bijbel niet meer van kaft tot kaft letterlijk hoeft te nemen. Er is echter een handjevol fundamentalisten (waaronder de Godfather van de taakherschikking en enkele  ambtenaren op VWS) waar deze blijde boodschap nog niet is nedergedaald.  Dit zijn de roependen in de woestijn, het toekomstig landschap van de mondzorg. Ik denk persoonlijk dat je goed gelovig moet zijn en vooral "goedgelovig" om beleid te willen baseren op een volkomen gedateerd  rapport. Lees het gewoon in historisch perspectief en voor wat het waard is: een boeiend stuk geschiedschrijving van een roerige en verdeelde sector in beweging.

De gehaktmallemolen
Waar is toch die goeie ouwe tijd gebleven dat een VVD’er het plebs kon toevoegen dat gehakt goed genoeg voor ze was. Nu maakt diezelfde VVD gehakt van ondernemende zorgverleners. Als je met pek omgaat raak je ermee besmeurd zeggen ze. Varen PvdA en VVD al te lang in hetzelfde schuitje? De filosofie op het door de VVD aangevoerde ministerie is tegenwoordig: minder filling en drilling en meer killing.  Hadden we net Dr. No afgevoerd die van de NZa een terreurorganisatie wilde maken, krijgen we de ambtenaren van VWS als James Bond terug inclusief de licence to kill.

Beleidsvisioen
Een slimme ambtenaar heeft ooit bedacht dat "kwaliteit" een half-metafysisch begrip is waar wezen en verschijningsvorm op nevelige wijze in elkaar overlopen. Derhalve amper meetbaar. Maar, eureka, ontwikkel een richtlijn, koppel daar een indicator aan vast en je hebt statistisch aangetoond dat de tandarts geen ziel heeft. Zoals Marx al schreef: kwaliteit is opium voor de politiek. Taakherschikking is vooral een ideologisch debat dat zo vaag mogelijk gehouden moet worden. Enerzijds zijn tandartsen kwakzalvers die dringend wetenschappelijk onderbouwde richtlijnen nodig hebben. En anderzijds is taakherschikking een geloofskwestie zonder feitelijke, laat staan wetenschappelijke, onderbouwing. Het is daarom een illusie te denken dat VWS een beleidsvisie heeft. VWS werkt al tientallen jaren met een beleidsvisioen. In 2025 zullen de mondhygiënisten in nostalgie omkijken naar de goed gevulde korenschuren waar ze knus met de tandarts één dak boven hun hoofd hadden. Ter leering ende vermaeck dan maar een fabel van la Fontaine. Mijn nachtegaal zit met een stuk kaas in de bek op een tak en de sluwe ambtenarenvos heeft daar wel zin in. Dus streelt deze de ijdelheid van de nachtegaal: "oh wat ben je hoog opgeleid en wat boor je prachtig". Daarop valt de bek van de nachtegaal open van verbazing en.... loopt de vos weg met de buit, de nachtegaal met de bek vol tanden achterlatend. Moraal van het verhaal: mondhygiënist bezint voor je begint en houd je aan de eerste twee der 10 geboden van de mondhygiënist: "Gij zult niet boren" en "Gij zult uw taken schikken naar den tandarts".

Door Wilfred Kniese
Wilfred Kniese is ANT-bestuurslid (vice-voorzitter en penningmeester).