Hoe het bolvormig kubisme van de NZa de wereld regeer(de)t



Het ei is gelegd. De commissie-Borstlap heeft een lijvig rapport over het intern functioneren van de NZa uitgebroed. Tijdens het lezen bekroop mij het gevoel een scenario voor een nieuwe James Bond-film te lezen. Een remake van Dr. No met de NZa als de uit de dood herrezen Spectre-organisatie, uit op “terrorisme, wraak en afpersing”. Ziet u het voor zich: Theo Langejan als Number One, het gezicht net uit beeld, met zijn woordvoerster op schoot en Leidinggevenden twee tot en met negen rond de tafel. En Leidinggevende Number Nine als de nieuwe Dr. No, in deze aflevering Dr. Mu genaamd. Borstlap moet wel gedacht hebben bij het beschrijven van dit wespennest: better an ounce of Care than a ton of Cure. Ik heb vijftien jaar in Frankrijk gewoond en dat vervreemdt. Bij terugkomst kreeg ik de waarschuwing dat Nederland verruwd, verzakelijkt en onpersoonlijk was geworden. Zoiets neem je voor kennisgeving aan, totdat je de ontboezeming van Number Nine leest: ‘Ik weet zeker dat wij hiermee in de top tien van werkgevers met betrekking tot consciëntieuze personeelsbeoordelingen staan.’ Number Nine kan dus tot tien tellen, zoveel is duidelijk. Maar diens omgevingssensitiviteit ligt dichter bij nul.

Doelmatigheidsdenken

Diezelfde Dr. Mu is (was) overigens ook de grote inspirator van het nieuwe doem-, pardon, van het nieuwe doelmatigheid denken bij de NZa. Ik breng in herinnering: de IGZ is verantwoordelijk voor toezicht op de kwaliteit van uw geleverde zorg. Als IGZ uw praktijk niet sluit, is uw zorg dus in orde. En kan de NZa de tarieven verlagen met behoud van de (minimum)kwaliteit. Dat doet denken aan de tijden van Colijn, toen ministers nog echte staatslieden waren: ‘Gaat u maar rustig slapen, de regering waakt over u.’ Dit doelmatigheidsdenken is (was) een intellectuele stroming bij Cure die we als bolvormig kubisme kunnen omschrijven. Een postmodernistische synthese van Hegeliaanse dialectiek en Amerikaans pragmatisme waarbij een vloeiend waarheidsbegrip slechts verankerd is in de absolute autoriteit (van de NZa, dat spreekt voor zich). Kunt het nog volgen? Precies, en dat is ook de bedoeling. U wordt niet verondersteld het te begrijpen, maar het te ondergaan. En dat brengt me bij onze minister. Zij heeft een paar maanden geleden tandenknarsend van haar NZa-bestuur afscheid moeten nemen. Flynth, haar onafhankelijke accountant, heeft het bestuur inmiddels gerehabiliteerd. Maar het kwaad is al geschied. Borstlap is met stevige aanbevelingen gekomen, heel vervelend allemaal. Dat het personeelsbeleid niet deugde en de ICT niet echt veilig was, het zij zo. Maar om dan meteen maar een Raad van Toezicht te willen benoemen of de NZa op te willen splitsen... Dat vergt veel en vooral toekomstig denkwerk. Wel heeft ze haar ambtenaren aangespoord om zich wat minder te schurken aan de wet. Vrij vertaald: om wat subtieler te werk te gaan en wat minder sporen achter te laten. Democratie op zijn tijd is best leuk, maar het moet allemaal niet te transparant worden. In een troebele Hofvijver is het immers beter vissen. Ik denk daarom dat onze minister de Nederlandse taal gaat verrijken met een nieuw begrip: een rapport aan de borst lappen.

Maarten, the NZa needs you

Vorige keer schreef ik dat Maarten wellicht niet over een paar maanden geruisloos via de achterdeur gaat verdwijnen. Tijd om kennis te maken en tijd voor bestuurlijk overleg, schreven we. Dat overleg heeft inmiddels plaatsgevonden. En onze minister heeft zich gelukkig wel geschaard achter de aanbeveling van Borstlap om een driehoofdige leiding bij de NZa te benoemen. Daarmee zijn de kansen van Maarten om aan te blijven statistisch aanzienlijk gestegen. En hierin steun ik onze minister, want de NZa moet zo snel mogelijk weer een menselijk gezicht krijgen. En wie is daar beter voor geschikt dan de huidige a.i. Vandaar mijn wens: laat die pijp niet voortijdig doven Maarten, the NZa needs you.