“Nog even geduld, er wordt aan gewerkt….”

Door Wilfred Kniese


Het vermaledijde Capaciteitsorgaan is met een uiterst doorwrochte en volledig betrouwbare aanbeveling gekomen voor het wenselijke aantal opleidingsplaatsen tandheelkunde in Nederland. Die is uitgekomen op 311 en daarmee volledig in lijn met de 315 plaatsen die de ANT in juni vorig jaar al had berekend en aanbevolen.

Sinds tandartsenheugenis beveelt het Capaciteitsorgaan een verhoging van het aantal  opleidingsplaatsen aan. In 2010 was die nog om te verhogen van 240 naar 374 plaatsen. De laatste aanbeveling uit 2013 was een verhoging van 240 naar van 287 plaatsen. En al jaren worden al deze aanbevelingen, tot grote frustratie van datzelfde orgaan, royaal genegeerd. Zelfs hun subsidie werd door VWS stopgezet om maar van het gezeur af te zijn.

Totdat in juni vorig jaar VWS zich met hangende pootjes weer present meldde met de smeekbede het werk van Panteia nog eens dunnetjes over te doen. Want die hadden niet begrepen dat, gezien de subsidie van VWS, de wenselijke uitkomst 240 is en moet blijven en niet een getal zoals 390 waarvan zelfs het Capaciteitsorgaan nooit heeft durven dromen. En dan klinken de aanbevelingen van het Capaciteitsorgaan weer als muziek in de oren. Hier de politieke analyse van het probleem: 287 was kennelijk te laag om serieus genomen te worden. Taakherschikking zou het verschil immers makkelijk gaan overbruggen. Maar met de aanbeveling van Panteia om te verhogen naar 390 sloegen meteen alle politieke stoppen door, want daarmee werd taakherschikking in één klap totaal overbodig. En als 289 te laag is en 390 te hoog, waar moet je dan uitkomen wil de aanbeveling het risico lopen voor een keer wel serieus te worden genomen. Daar toont zich de geniale eenvoud van de ANT-methode. Je telt 240 en 390 op en deelt de uitkomst door twee. Bingo: 315. In één minuut op de achterkant van een enveloppe en zonder aanvraag voor subsidie. Over doelmatigheid gesproken. De methode van de ANT is dan ook gebaseerd op gezond verstand – in toenemende mate een schaars goed in de zorg.

Het Capaciteitsorgaan beschikt overigens over uiterst sophisticated modellen die tot drie cijfers achter de komma het benodigd aantal opleidingsplaatsen kunnen berekenen. Studenten tandheelkunde zijn echter niet deelbaar en daarom moet er noodgedwongen worden afgerond op hele getallen, wat dan weer iets van de betrouwbaarheid van de uitkomst wegneemt. Die afronding kan zowel naar boven als naar beneden worden uitgevoerd, afhankelijk van de politieke grillen van het moment. We gaan er dus vanuit dat naar beneden is afgerond. De werkelijke uitkomst ligt iets dichter bij onze berekening. Bovendien is er een kleine fout geslopen bij het invoeren van de harde parameters. Het rendement voor de tandartsenopleiding is abusievelijk door het Capaciteitsorgaan op 85 procent gezet, dat moet 82,9 procent zijn en dan kom je precies op 315. We gaan de minister hier niet op attent maken. Voor we het weten ligt er een verzoek voor weer een nieuw rapport.

Er zijn dus zeven maanden verstreken tussen Panteia in juni en het Capaciteitsorgaan eind januari. En inmiddels zijn na Limburg ook Overijssel, Flevoland en Zeeland tot aankomend tandheelkundig rampgebied verklaard. Het heeft hoe dan ook geen zin om dit jaar nog de capaciteit te verhogen, want waar haal je de studenten zo snel vandaan. Dus dat wordt op zijn vroegst 2020 en met ruim zes jaar opleiding zien we de eerste effecten begin 2027. Voor elke maand dat het rapport van het Capaciteitsorgaan genomen heeft, is er een jaar uitstel, een bijzonder fraai rendement voor de paar ton subsidie die deze vertragingstactiek heeft gekost. Gelukkig dat de effecten van taakherschikking wel direct merkbaar zullen zijn.

Oplettende lezers zullen hebben opgemerkt dat deze column exact 311 plus 311 woorden telt, exclusief streamer, zonder afronding.

Door Wilfred Kniese
Wilfred Kniese is ANT-bestuurslid (vice-voorzitter en penningmeester).