Consumenten laten veel geld liggen door niet over te stappen naar een andere verzekeraar

De NZa en de ACM hebben samen onderzoek gedaan naar basisverzekeringen en de keuzes van consumenten (hierbij is uitgegaan van het productaanbod en de premies van 2016). De aanleiding is de veelgehoorde klacht dat consumenten 'door de bomen het bos niet meer zien'. Er is voor consumenten veel (complexe) informatie te verwerken en die is niet altijd even goed vindbaar. Daarnaast lijken verschillen tussen basispolissen soms groter dan ze zijn.

Betalen consumenten meer dan nodig? En zo ja, kunnen we er wat aan doen?

De eerste uitkomst van het onderzoek is dat de werkelijke verschillen tussen basispolissen kleiner is dan het lijkt. Voor 36 van de 55 basispolissen bestond in 2016 een bijna gelijk alternatief dat goedkoper was. In veel gevallen werden zulke bijna gelijke polissen door dezelfde verzekeraar aangeboden, tegen verschillende premies. Uit het onderzoek kwam verder naar voren dat driekwart van de consumenten een basisverzekering had waarvoor een goedkoper alternatief bestond. De totale potentiële overstapwinst bedroeg ongeveer € 1 miljard, en per verzekerde komt dit neer op gemiddeld ongeveer € 100 per jaar.

Waarom laten consumenten overstapwinst liggen door niet over te stappen?

Dat kan door verschillende  factoren:  merktrouw, zoekkosten, informatie verwerken is kostbaar en moeilijk of angst om niet dezelfde zorg vergoed te krijgen.

Een grote groep consumenten reageert niet op de premieverschillen tussen bijna gelijke basisverzekeringen door een kostbaar keuzeproces. Dit benadeelt consumenten direct (ze hebben niet de juiste verzekering) en indirect (de niet reagerende consumenten geven een prikkel aan verzekeraars om de premie te verhogen).

De algemene oplossingsrichtingen zijn: goed kiezen makkelijker maken, informatie door zorgverzekeraars aan consumenten verbeteren, en eventueel ingrijpen in het aanbod of de premiestelling. Zorgverzekeraars, overheid en consumenten hebben hierin allemaal een rol. Zo zouden verzekeraars, al dan niet gestimuleerd door de overheid, het aantal bijna gelijke polissen binnen één concern kunnen verminderen. De overheid kan bijdragen aan een vereenvoudigd keuzeproces door zorgverzekeringen minder complex te maken en gedragsvalkuilen van consumenten te ondervangen. Consumenten kunnen zelf signaleren wanneer zij op onduidelijke informatie of schijndifferentiatie stuiten.

De uitkomsten lijken te suggereren dat er ongeveer een miljard voor het oprapen ligt. Nee, zo eenvoudig ligt het niet. Ten eerste zijn de resultaten gebaseerd op het productaanbod en de premies van 2016. Daarnaast is het niet realistisch om te veronderstellen dat alle consumenten perfect geïnformeerd kosteloos kunnen zoeken en altijd een goede keuze maken. Onze uitkomsten geven niettemin aan dat shoppen kan lonen en dat beleidsopties beschikbaar zijn om het consumenten gemakkelijker te maken.

Lees de hele rapportage.