Taakdelegatie

Volgens de Wet BIG mogen ook niet-tandartsen patiënten behandelen. Dat mag echter alleen onder bepaalde voorwaarden. Twijfelt u? Delegeer dan niet. De IGZ controleert erg streng op taakdelegatie. Als u een klacht krijgt en de taakdelegatie niet goed geregeld hebt, dan bent u sterk in het nadeel.

Wat is taakdelegatie?

Bij taakdelegatie draagt u een taak over aan een lager gekwalificeerde medewerker. Er is pas sprake van taakdelegatie als de taak niet tot het deskundigheidsgebied van de opdrachtnemer behoort.

Hoe delegeert u? 

Officieel gebeurt taakdelegatie schriftelijk, per patiënt en met goedkeuring van de patiënt. In de praktijk gebeurt taakdelegatie vaak mondeling en is het in een protocol vastgelegd. 

Taakdelegatie bij voorbehouden handelingen 

Bij taakdelegatie van voorbehouden handelingen moet u aan de volgende criteria voldoen:

  1. Er is een mondelinge of schriftelijke opdracht van een zelfstandig bevoegd opdrachtgever, in dit geval de tandarts. U moet per patiënt een opdracht geven.
  2. De opdrachtnemer moet bekwaam zijn. U moet dit kunnen bewijzen, bijvoorbeeld met diploma's.
  3. De verzekering van de mogelijkheid tot tussenkomst. Concreet betekent dat dat u in het pand aanwezig moet zijn. Dit geldt niet als de opdrachtnemer een mondhygiënist is en voorbehouden handelingen verricht waarvoor hij functioneel zelfstandig is.
  4. De patiënt moet weten wat de kwalificaties van de opdrachtnemer zijn. Bijvoorbeeld dat hij door een preventieassistent behandeld wordt en niet door een tandarts of een mondhygiënist.
  5. De opdrachtnemer moet eventuele aanwijzingen van de opdrachtgever opvolgen.

 

Wat zijn voorbehouden behandelingen?

In art. 36 van de wet BIG staan de voorbehouden handelingen beschreven. Tandartsen zijn alleen bevoegd voorbehouden handelingen uit te voeren die tot hun gebied van deskundigheid worden gerekend. Het gaat daarbij om:

  •     Injecties
  •     Röntgen
  •     Narcose
  •     Heelkundige handelingen: boren, snijden en extraheren
  •     Medicatie voorschrijven 

Mondhygiënisten hebben functionele zelfstandige bevoegdheid voor in de opleiding geleerde handelingen. Zij mogen primaire caviteiten boren en vullen en lokale anesthesie uitvoeren. In opdracht mag de mondhygiënist voorbehouden handelingen uitvoeren. 

Eisen aan de opdrachtgever

De opdrachtgever moet:

  • Deskundig zijn op het gebied van de gedelegeerde taak.
  • Bekwaam zijn tot het stellen van de indicatie.
  • Aanwijzingen geven indien nodig; omtrent de behandeling en eventuele complicaties.
  • Fysiek aanwezig zijn in de praktijk zodat tussenkomst en toezicht mogelijk zijn.

 

Eisen aan de opdrachtnemer
De opdrachtnemer:

  • Is bekwaam, voelt zich ook bekwaam in deze specifieke context en heeft daarvoor getekend.
  • Is op de hoogte van het geldende protocol voor deze voorbehouden handeling.
  • Weet wat hij moet doen als er onverwachte reacties optreden.
  • Doet niet meer dan wat in opdracht is gegeven.
  • Handelt in overeenstemming met aanwijzingen.


Moet een opdrachtgever voor alle vormen van taakdelegatie fysiek aanwezig zijn?
Een hulpkracht mag de niet-voorbehouden handelingen zelfstandig uitvoeren als deze daartoe voldoende bekwaam is (het volgen van speciale klinische cursussen is een middel daartoe).
De tandarts hoeft hierbij niet per se in de praktijk aanwezig te zijn bij niet-voorbehouden handelingen.

Wat is de wettelijke basis van taakdelegatie?
Taakdelegatie is geregeld in de wet BIG. Vroeger was de bevoegdheid tot medische zorgverlening direct gekoppeld aan de beschermde titel van arts. Daarnaast mocht de paramedicus (zoals een fysiotherapeut) uitsluitend werken op aanwijzing en onder verantwoordelijkheid van een arts. Buiten deze beroepsgroepen kregen alle medische handelingen het predikaat “onbevoegde uitoefening”, en dat gold dus ook voor het assisterend personeel. Met de wet BIG is dat ingrijpend veranderd en is het uitoefenen van medische zorg voor iedereen opengesteld. Daarbij zijn uiteraard heel belangrijke spelregels opgesteld. De belangrijkste zijn:

  • Het voeren van een beschermde titel (tandarts, kaakchirurg, orthodontist, mondhygiënist) is voorbehouden aan diegenen die de specifieke opleiding daartoe met succes heeft afgerond (diploma) (Art. 3 Wet BIG)
  • De titel van arts verleent bevoegdheid tot het doen van “voorbehouden handelingen”. Deze zijn voor anderen verboden als zelfstandige verrichtingen. Voor de tandheelkunde is dat specifiek: het voorschrijven van medicijnen en het doen van “weefselscheidende ingrepen” zoals bijvoorbeeld boren, slijpen, snijden en anesthesie, en het maken van röntgenfoto’s.
  • Een zwaarwegende regel voor iedere zorgverlener is dat hij pas bevoegd is tot een behandeling als hij ook bekwaam is deze behandeling te doen. Deze regel wordt kortweg samengevat als “onbekwaam maakt onbevoegd”. Dat betekent bijvoorbeeld dat ook een tandarts pas aan orthodontie kan doen als hij daarvoor voldoende kennis en kunde bezit.

 

Wat is het verschil tussen taakdelegatie en taakherschikking?
Taakherschikking is het structureel herverdelen van taken tussen verschillende beroepen.
In het huidige systeem werken we met taakdelegatie van de voorbehouden handelingen van tandarts naar lager opgeleiden. Mogelijk zal in de toekomst een taakherschikking plaatsvinden waarbij de mondhygiënisten de zelfstandige bevoegdheid voor het maken van rontgenfoto’s zullen krijgen.