ANT distantieert zich van onderzoek Panteia/Etil naar capaciteit in de mondzorg, 23 november 2017

‘Enquête is fraudegevoelig en onprofessioneel, geen enkel vertrouwen in de uitkomsten’

De ANT heeft in een brandbrief aan het ministerie van VWS keihard afstand genomen van een onderzoek naar de capaciteit in de mondzorg door de onderzoekbureaus Panteia en Etil. De ANT is enorm geschrokken van de opzet, het niveau en het gebrek aan professionaliteit rond het onderzoek. Het meest bezorgd zijn we echter over de fraudegevoeligheid. “Gebleken is dat net gehouden enquête zo lek is als een mandje. Met als gevolg dat het heel makkelijk is om fraude te plegen en de uitkomsten te manipuleren”, zo stelt ANT-voorzitter en tandarts Jan Willem Vaartjes. “Daarmee staat voor ons vast dat de uitkomsten niet betrouwbaar zullen zijn en dat er geen verantwoorde conclusies zijn te trekken.” Het rapport, dat in december moet worden opgeleverd, hoeft wat de ANT betreft dan ook niet meer geschreven te worden.

In opdracht van het ministerie van VWS voeren Panteia en Etil een onderzoek uit naar de capaciteit in de mondzorg. Belangrijk onderdeel van het onderzoek is een enquête onder tandartsen en mondhygiënisten, die vorige week is afgerond. Het onderzoek rammelt op vele fronten. Zo is gebleken dat de enquête probleemloos meerdere keren kon worden ingevuld door dezelfde personen, zonder controle. IT-experts hebben aangegeven dat controle daarop via het IP-adres onvoldoende garanties biedt. Ook is gebleken dat de link naar het onderzoek naar willekeurige adressenbestanden kon worden doorgestuurd en door niet-tandartsen of mondhygiënisten kon worden ingevuld (meerdere keren). Ook kunnen tandartsen zich voordoen als mondhygiënist en vice-versa, zonder betrouwbare controle. De ANT is verbaasd dat zo’n belangrijk onderzoek in opdracht van het ministerie zo amateuristisch wordt uitgevoerd en vindt het onbegrijpelijk dat het Capaciteitsorgaan bewust is gepasseerd voor dit onderzoek.

Het onderzoek is het resultaat van een belofte van voormalig minister Schippers om een (feiten)onderzoek te laten houden naar de ‘bestaande capaciteit in de mondzorg en de te verwachten ontwikkelingen daarin’. Het onderzoek is een gevolg van de in februari van dit jaar vastgelopen discussie over taakherschikking in de mondzorg. Toen kwam ondubbelzinnig vast te staan, dat er onvoldoende feitelijke onderbouwing is voor een verantwoorde beslissing over zo’n ingrijpende stelselwijziging. Dit betrof zowel de verschillen in opleiding tussen tandheelkunde en mondzorgkunde als de capaciteitsvraag.

Onzinnig en vaag
De brandbrief aan het ministerie volgt, nadat de ANT eerder aan de bel trok bij de beide onderzoeksbureaus zelf over de opzet van het onderzoek en de enquête. Met name aan de vragen rond ‘taakherschikking’ en ‘taakdelegatie’ kan geen touw worden vastgeknoopt, ondanks dat dit precies het onderwerp is dat VWS uitgezocht wil zien. De ANT heeft de onderzoekers hierover vooraf uitvoerig geïnformeerd. Met dat advies is echter niets gedaan. Dit sluit aan bij de vele reacties, die de ANT heeft ontvangen naar aanleiding van het onderzoek. Tandartsen vinden de vragen ‘onzinnig, vaag en incompleet’ en hebben geen vertrouwen in de uitkomsten. Daardoor ontbreekt bij voorbaat een breed draagvlak onder tandartsen. Verder heeft een expertteam van de ANT een inventarisatie gemaakt van onderwerpen en issues die in het onderzoek aan de orde zouden moeten komen om tot verantwoorde conclusies en aanbevelingen te komen, maar ook deze inventarisatie is genegeerd.  Vergelijk dit met de uiteindelijke vragen van Panteia.

Jan Willem Vaartjes: "Je zou bijna de indruk gaan krijgen dat de onderzoekers opdracht hebben gekregen om naar een bepaalde conclusie toe te schrijven en dat het dus volkomen niet uitmaakt wat er uit de enquête naar voren komt".

Lichtzinnig
De ANT is geschrokken van de lichtzinnige wijze waarop het ministerie van VWS omgaat met de beloftes van voormalig minister Schippers om met betrekking tot taakherschikking eerst de feiten te onderzoeken, waarbij de onderste steen boven moet komen. Eerder al schreef Schippers aan de Kamer dat "de feiten over de inhoud van de opleiding mondzorgkunde helder zijn", zich daarbij uitsluitend baserend op een soort zelfverklaring van de opleidingen mondzorgkunde dat hun onderwijs adequaat genoeg is om zelfstandige bevoegdheid te gaan toekennen aan drie voorbehouden handelingen. Deze ‘feiten’ zijn niet onderzocht. 

Jan Willem Vaartjes: "Het gaat hier om een ingrijpende stelselwijziging met grote gevolgen voor de kwaliteit en de transparantie van de mondzorg. Dan kun je niet over een nacht ijs gaan. Het ingezette beleid mist elke onderbouwing en dat wordt met de dag duidelijker. Ook het capaciteitsonderzoek gaat ons niet verder helpen, zoveel is nu wel duidelijk. Het onderzoek door Panteia en Etil is amateuristisch, onzorgvuldig en bovendien onbetrouwbaar. Wij vertrouwen erop dat onze nieuwe ministers hier geen genoegen mee nemen en geen ondoordachte beslissingen zullen nemen.”

document 1: brief aan VWS
document 2: juridisch commentaar ANT
document 3: expertteam ANT
document 4: interviewvragen Panteia/Etil aan experts